{{ item.title }}

Lösemi: Kan Kanseri

Kan Kanseri (Lösemi) Nedir?

Lösemi Nedir?

Kan kanseri veya lösemi, kemik iliğinin normal olmayan hücreler ile dolması ve bu hücrelerin kana ve tüm dokulara yayılması sonucu belirti veren kötü huylu bir kan hastalığıdır. Akut lösemi aniden başlar ve tedavi edilmezse kısa sürede ölüme yol açabilir.1

Devamını Gör

Lösemi Çeşitleri Nelerdir?

Lösemiler akut veya kronik olarak sınıflandırılırlar. Akut lösemiler çocuklarda görülürken, kronik lösemiler daha çok yetişkinlerde görülmektedir. Lösemiler hücre tiplerine göre lenfoid ve miyeloid olmak üzere ikiye ayrılır.1

Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL)

Akut lenfoblastik lösemi lenfoblast ismi verilen olgunlaşmamış olan akyuvarların anormal bir şekilde kontrolsüz ve fazla çoğalmasıyla oluşur. Lenfoblastlar ilk olarak kemik iliğinde çoğalır ve buradan kana ve beyin-omurilik gibi diğer organlara da geçerler. ALL çocukluk dönemi lösemilerinin % 80 inden sorumludur ve 3-7 yaşları arasında sık görülür. ALL yetişkinlerde de görülebilmektedir ve tüm yetişkin lösemilerinin % 20’sini oluşturmaktadır.1

Akut Miyeloid Lösemi (AML)

Akut miyeloid lösemide, kemik iliğinde olgunlaşarak gelişmesi gereken granülosit ve monosit isimli kan hücrelerinin olgunlaşma sürecinde bozulma meydana gelir ve kemik iliği ile kanda birikmeye başlarlar. Monosi ve nötrofil gibi olgun bağışıklık sistemi hücreleri oluşamadığı için vücut mikroplara karşı savunmasız kalır. Miyeloblastların (olgunlaşmamış miyeloid hücreler) anormal çoğalması sonucunda, eritrosit (alyuvar) ve trombosit (kan pulcuğu) yapımı bozulur. Buna bağlı olarak kansızlık ve trombosit sayısında azalma gelişir.2

Kronik Lenfositik Lösemi (KLL)

Kronik lenfositik lösemide, bir lösemi hücresi işlevi olmayan çok sayıda lenfosit oluşturur. Bu hücreler kemik iliği ve lenf bezlerindeki diğer hücrelerin yerine geçerler. Bu durumda lenfositlerin normal çalışması bozulur ve kişilerin bağışıklık cevabı zayıflar. Kemik iliğinde bulunan çok sayıda lösemi hücresi normal kan hücrelerini sıkıştırır ve alyuvar sayısının düşmesine (kansızlık) neden olur. Ayrıca kemik iliğinde oluşan çok sayıda nötrofil (bağışıklık sistemi hücresi) ve trombosit (kan pulcuğu) sayılarının düşmesine de neden olur.3

Kronik Miyeloid Lösemi (KML)

Kronik miyeloid lösemide, bir lösemi hücresi normale yakın işlev gösteren fakat yüksek sayıda akyuvarlar yapar. Hastalıkta alyuvar sayısı genellikle düşüktür ve kansızlığa neden olur. Ama birçok akyuvar ve bazen birçok trombosit (kan pulcuğu) yapılmaya devam eder. Eğer hasta tedavi edilmezse, akyuvar sayısı kan akışını yavaşlatacak kadar yükselebilir ve şiddetli kansızlık gelişir.3

Kapat

Lösemi Risk Faktörleri

Risk faktörleri bir hastalığın oluşma olasılığını arttıran etmenlerdir. Fakat bir kişide risk faktörlerinin olması o kişide kesinlikle kanser veya hastalık gelişeceği anlamına gelmemektedir.4

Lösemi Tanısı

Löseminin bazı belirtileri daha yaygın görülen diğer hastalıklara benzemektedir. Tanı için bazı kan testleri ve kemik iliği testleri gereklidir. Belirtiler, löseminin tipine göre değişiklik göstermektedir.5

Devamını Gör

Size En Yakın KETEM Lokasyonları

Lösemi belirtileri nelerdir?

Akut lösemi belirti ve bulguları şunlardır:5

- Yorgunluk veya halsizlik,

- Fiziksel aktivite sırasında nefes darlığı,

- Ciltte soluk görünüm,

- Hafif ateş veya gece terlemeleri,

- Kesiklerin yavaş iyileşmesi ve aşırı kanama,

- Vücutta sebepsiz oluşabilen siyah ve mavi lekeler (çürükler),

- Cilt altında iğne başı büyüklüğünde kırmızı noktalar,

- Kemik ve eklemlerde (örneğin dizler, kalçalar veya omuzlar) ağrı,

- Akyuvarlarda, özellikle monosit ve nötrofil sayısında düşüş

KLL ve KML bazen hiç belirti göstermeyebilir. Kişiler, KLL veya KML olduklarını rutin sağlık kontrolleri sırasındaki kan testleri sonrasında öğrenebilirler.5

Bazen KLL’ye sahip bir kişi boyunda, koltuk altında veya kasıkta büyümüş lenf bezleri fark ederek doktora gelebilir. Eğer hastalık daha şiddetliyse kişi kendini halsiz hissedebilir, solunum güçlüğü veya sık enfeksiyonları olabilir. Bu durumda kan testi ile akyuvar sayısında artış gösterebilir.5

KML belirtileri yavaş gelişir. KML’li kişiler günlük faaliyetlerini yaparken yorgun hissedebilirler ve solunum güçlüğü çekebilirler. Ayrıca dalak büyümesi, gece terlemeleri ve kilo kaybı da belirtiler arasındadır.5

Her lösemi tipinin kişileri sağlık kontrolüne yönlendiren farklı belirtileri olabilir.5

Sürekli düşük derecede ateş, açıklanamayan kilo verme, halsizlik veya solunum güçlüğü gibi belirtileri olan kişilerin mutlaka bir doktora danışması gerekmektedir.5

Tanı Yöntemleri

Anamnez (hastalık öyküsü) ve Fizik Muayene: Geçmişteki hastalıkları ve tedavileri not edilir. Fizik muayene ile büyümüş karaciğer, dalak, lenf bezleri, deride kanama odakları, morluklar, yüksek ateş ve benzeri belirtiler saptanır.6

Tam Kan Sayımı ve Biyokimyasal Tetkikler: Lökosit (akyuvar) sayısı genellikle yüksek veya düşük, hatta normal çıkabilir. Hemoglobin miktarı ölçülür, kansızlık ve trombosit düşüklüğü de tespit edilebilir.6

Periferik (çevresel) Kan Yayması: Kan hücrelerinin çeşitleri, bunların birbirlerine oranları,sayıları, hücrelerin şekillerindeki değişiklikler ve çevre kanına çıkan anormal hücreler yöntemle saptanır. ALL'de artmış olan olgunlaşmamış kan hücrelerinin mikroskop altında görülmesi tanıyı kuvvetlendirir.6

Kemik İliği Aspirasyon ve Biyopsisi: Leğen kemiği, lokal anestezi veya genel anestezi ile uyuşturulur, işlem bölgesi temizlenir, özel bir iğne ile girilerek kemik iliği örneği alınır (aspirasyon). Hasta ağrı duymaz. Ancak lokal anestezi ile yapılmışsa iliğin çekilmesi esnasında vakuma bağlı olarak hastada bir çekilme hissi oluşabilir. Biyopside ise özel bir iğne yardımıyla girilir ve küçük bir örnek alınır. Kesin tanı için mutlaka kemik iliği biyopsisi gereklidir.6

Sitogenetik Analizler: Kandan veya kemik iliğinden alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesiyle bazı kromozom değişikliklerinin görülmesi mümkün olabilir. Mesela ALL'de bazen bir kromozomun bir kısmının diğer bir kromozoma yapışmış olduğu anormal kromozom (Philadelphia kromozomu, bcr/abl geni) tespit edilebilir. Ayrıca kromozomlardaki bazı değişiklikleri görebilmek için FISH (floresan in situ hibridizasyon) yöntemi veya PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) yöntemi gibi özel testlerden de yararlanılabilir6

İmmunfenotipleme (Akış Sitometrisi): Kemik iliği veya kan örneğindeki lösemi hücreleri özel boyalarla boyanarak löseminin tipi ve alt tipleri saptanabilir.6

Yüksek riskli olduğu belirlenen ve kardeşi olan hastalarda olası ilik nakli için doku uygunluk testleri (HLA doku grupları) yapılır.6


Lösemi Evreleri

Lösemilerde hastalığın kanın veya kemik iliğinin dışında vücudun başka bölgelerinde de bulunması önemlidir. Lösemiler tiplerine göre farklı şekilde evrelendirilirler.7-10

Kronik Lenfositik Lösemi (KLL) evreleri 7

 

Kronik miyeloid lösemi (KML) sınıflandırılırken “faz" olarak isimlendirilen aşamalar belirlenir; 8

Kronik Faz: Hastaların yaklaşık %85’i bu fazda tanı alır. Genellikle şikayetleri çok az veya yoktur.8 Kemik iliği ve kanda %10’dan daha az blast hücreleri adı verilen olgunlaşmamış hücreler vardır. Bu evrede hastalık yavaş seyirlidir ve hastalar normal yaşamlarını sürdürürler. Tedavileri genellikle ayakta uygulanır. Bu dönemde ilaç dozlarının düzenlenmesi, etkinliğinin araştırılması, gerekirse tedavi değişimi için düzenli doktor takibi ve testlerinin yapılması gereklidir. Kronik evrenin süresi her hastada farklı olabilmektedir. Bu süre tedavi edilmediğinde veya tedaviye yanıtsız olan durumlarda ortalama 3 - 4 yıl kadar sürebilir.8

Akselere (hızlanmış) Faz: Blast hücresi sayısı %10-19 arasındadır. Hastalığın ateş, kilo kaybı, yorgunluk, kemik ağrıları gibi belirtileri belirginleşmiştir.15 Dalak büyüklüğü artmıştır. Hastaların %10 kadarı bu evrede teşhis edilir.8

Blastik Faz: Blast hücreleri % 20’yi geçmişlerdir. Yorgunluk, halsizlik, ateş ve dalak büyümesi olmuşsa buna blast krizi de denir.8

Bu evrede hastalık artık akut lösemiye dönüşür. Ciltteki morluklar ve kemik ağrıları artar. Hastaların, hastanede tedavi olmaları gerekir. Hastalığın tedavi yanıt oranı düşüktür.8

Akut myeloid lösemi (AML) için standart bir evreleme sistemi yoktur:9

Tedavi edilmemiş AML: Yeni tanı alan hastalar için kullanılır. Hastanın tam kan sayımı normal değildir.9 Kemik iliğindeki hücrelerin %20'inden fazlası blastik, yani olgunlaşmamıştır. Löseminin klasik belirtileri vardır.9

Remisyonda AML: Remisyon, lösemik hücrelerin kan ve kemik iliğinden kaybolması ve kemik iliğinin normale dönmesidir.9 Tam kan sayımı normaldir. Kemik iliğinde lösemik hücre sayısı %5 veya daha azdır. Vücudun herhangi bir yerinde lösemi belirtisi yoktur. Tam remisyon sağlanması için hastaların büyük bir kısmında yoğun kemoterapi uygulanması gerekir.9

Nüks AML: Tedavi olup iyileşmiş olan AML’nin yeniden gelişmesidir.9 Hastalık nüksü kendini kanda, kemik iliğinde veya vücudun herhangi bir yerinde gösterebilir.9

Akut lenfoblastik lösemide (ALL) standart bir evreleme sistemi yoktur:10

Tedavi edilmemiş ALL: Yeni tanı alan hastalar için kullanılır. Hastanın tam kan sayımı normal değildir.10 Kemik iliğindeki çekirdekli hücrelerin beşte birinden fazlası blastik hücrelerdir (lenfoblast), yani lösemi hücrelerinden oluşmaktadır. Löseminin daha önce saydığımız belirtileri vardır.10

Remisyonda ALL: Tam kan sayımı normaldir. Kemik iliğinde blast sayısı %5 veya daha azdır.10 Vücudun herhangi bir yerinde lösemi belirtisi ve hastada lösemi belirtileri yoktur.10

Nüks ALL: Tedavi olup iyileşmiş olan AML’nin yeniden gelişmesidir.10 Hastalık nüksü kendini kanda, kemik iliğinde veya vücudun herhangi bir yerinde gösterebilir.10

Kapat

Lösemi Tedavi Yöntemleri

Lösemi tedavisinin amacı “tam remisyonu” yani “hastalık aktivitesinin tam olarak durdurulmasını” sağlamaktır. Bunun anlamı tedavi sonrasında hiçbir hastalık belirtisinin olmaması ve hastanın sağlıklı hale gelmesidir.Günümüzde çok sayıda lösemi hastası tedavi sonrasında en az 5 yıl tam remisyona girmektedirler.Erişkin ALL tedavisinde çok sayıda ilaç ve tedavi seçeneği olmasına rağmen en iyi tedavi rejimi belli değildir. Tedavi genetik bozukluğa, yaşa, lökosit sayısına, löseminin alt tiplerine göredeğişebilmektedir. Günümüzde ALL tedavisinde kullanılan tedaviler standart tedaviler olarak adlandırılır. Bazı tedaviler de henüz klinik çalışma aşamasındadır. Bu klinik çalışmalarda test edilen ilaçlar standart tedavilerden daha etkili olurlarsa yeni standart tedavi olarak kabul edilebilirler. ALL'de şu standart tedaviler uygulanmaktadır:11

Sıkça Sorulan Sorular

Lösemi, bir kanser midir?

Yapılan anketlerde hastaların birçoğunun lösemiyi duydukları bilinmektedir. Fakat bunların 2/3’ünün löseminin kan kanseri olduğunu bilmedikleri görülmüştür.

Lösemi sadece bir hastalığın tanımı mıdır?

Löseminin aslında 4 temel tipi ve her biri farklı şekillerde kendini gösterebilen alt tipleri bulunmaktadır.

Lösemi sadece çocuklarda görülen bir hastalık mıdır?

Lösemi en sık görülen çocukluk çağı kanseridir. Çocuklarda görülen 3 kanser vakasından 1’i lösemidir. Bununla birlikte 16 yaşından küçük çocuklar, lösemi hastalarının çok küçük bir kısmını oluşturmaktadırlar. Gerçekte lösemi hastalarının 2/3’ü 65 yaşından büyük yetişkinlerdir.

Löseminin belirtileri çok belirgin midir?

Lösemi belirtileriyle ilgili sorun çok belirgin olmamalarıdır. Hastaların birçoğu (%83) tanı öncesinde kendilerinde kanser olduğundan şüphelenmemişlerdir. Hastalar kendilerinde sık görülen bir enfeksiyon olduğundan, yoğun yaşam tarzı veya yaşlanma nedeniyle bu belirtileri gösterdiklerine inanmaktadır.

Lösemisi olan kişiler hasta mı görünürler?

Hastaların lösemi ile olan yolculukları sırasında tedavi veya hastalığın kendisi tarafından etkilendikleri dönemler olmaktadır. Tanı öncesinde lösemi hastalarında kilo kaybı, cildin soluk gözükmesi, vücutta normalden daha fazla morluklar oluşması ve birçok başka belirti de görülebilmektedir. Kronik lösemiye sahip birçok hasta ise tanı sonrasında, iyi tedavi yönetimi sayesinde fiziksel olarak iyi görünebilmektedirler.

Lösemi tedavisinde saçlar dökülür mü?

Kemoterapi lösemi tedavisindeki temel tedavi yöntemidir ve tedavi sırasında bazı hastalarda saç dökülmesi görülebilir. Sanılanın aksine her kemoterapi tedavisi saç dökülmesine neden olmaz. Bununla birlikte birçok (%95) kronik lösemi hastası günlük olarak kullandıkları ilaçlar ile tedavilerine devam etmektedirler. Bu tedaviler ise saç dökülmesine neden olmazlar.

Lösemi tedavi edilebilir mi?

Yoğun tedaviyi tolere edebilen hastalarda akut lösemi tedavisi başarıyla uygulanmaktadır. Allojenik kök hücre nakli, sağlıklı vericilerden alınan kan kök hücrelerinin kemoterapi sonrasında hastalara verildiği bir tedavi yöntemidir. Bu tedavi bazı lösemi hastalarında iyileşme sağlamaktadır.

Chatbot Uygulaması Aydınlatma Metni

Roche Müstahzarları Sanayi Anonim Şirketi (“Şirket”)’ ne ait https://yasamicin.com/‘un bir hizmeti olan Chatbot uygulaması üzerinden gerçekleştireceğiniz görüşmelerde kimliğinizi teşhis etmeye yarayan ve 6698 sayılı Kanun uyarınca “kişisel veri” niteliği taşıyan kişisel verilerinizi talep etmemekte ve arka planda toplamamaktayız. Chatbot uygulaması anonim şekilde sağlık ve yaşam konularına ilişkin sorularınızı bizlerle paylaşmanıza ve sizlere bu yönde anında cevap verebilmemize imkan sağlayan bir uygulamadır. Bu kapsamda, gizliliğinize ilişkin hassasiyetimize istinaden görüşme içeriklerinde kişisel verilerinizi paylaşmamanızı önemle rica ederiz.

Bununla birlikte görüşme esnasında kendi inisiyatifinizle bizlerle kişisel verilerinizi paylaşmanız halinde, ilgili verileriniz hiç bir şekilde aktif bir kullanıma tabii tutulmadan ve sistemlerimizde muhafaza edilmeden görüşmenin sona ermesiyle birlikte derhal 6698 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına uygun şekilde silinecektir.

Anonim içerikler ise sorularınıza dönüş yapabilmek ve, gerekli ve ilgili hallerde çalışmalarda istatistiki bilgi olarak kullanılmak üzere sistemlerimizde bilgi güvenlik standartlarına uygun şekilde saklanacaktır.

İlgili uygulama kapsamında kişisel verilerinizi ve/veya kişisel veri işleme faaliyetine yol açacak bir içeriği paylaşmanız halinde 6698 sayılı Kanun’ un 11. maddesi kapsamında düzenlenen haklara sahip olacağınızı hatırlatır ve buna bağlı talepleriniz olması halinde, Başvuru Formu’nu doldurarak “Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğe” göre istanbul.kvkk@roche.com adresi üzerinden bizlerle paylaşmanızı rica ederiz.